#2 Shang-Yin

Dojście do władzy dynastii Shang zbiegło się z początkiem epoki brązu. Choć chronologia pozostaje sporna i niepewna, za kształtowanie się państwa uznaje się okres 1750–1650 p.n.e. Danych o historii politycznej państwa Shang dostarczają listy królów. Pierwszym władcą tego okresu był Tang, ostatnim – Zhou Xin. Pomiędzy nimi panowało dwudziestu ośmiu królów. Stolica dynastii Shang była ciągle przenoszona z nieznanych powodów. Ostatnim ośrodkiem władzy było miasto Yin, stąd wzięło się drugie określenie na państwo Shang-Yin. Trzon państwa Shang stanowiła prowincja Henan, której wpływy rozszerzały się na Hubei, Szantung i Shanxi, stanowiące rodzaj marchii przed najazdami barbarzyńców. Dynastia została obalona przez lud Zhou. Społeczeństwo stanowiły wspólnoty wiejskie pod władzą państw-miast, które z kolei znajdowały się w zależności od państwa Shang. Owoce pracy wieśniaków były głównym źródłem pożywienia. Sporną kwestią pozostaje status przebywających w miastach rzemieślników. Mogli być dziedzicznymi poddanymi arystokracji lub niewolnikami. Istniała warstwa niewolnicza, składająca się z jeńców wojennych. Niewolnikom przydzielano prace związane z wypasaniem bydła. Arystokracja była warstwą wojowniczą, uprawnioną do pobierania podatków i posiadająca monopol na broń. Warstwa kapłanów nie wykształciła się, ponieważ w tym okresie rozpowszechniony był kult przodków, będący przywilejem arystokracji. Na najwyższym stopniu drabiny społecznej stał monarcha wang, będący także najwyższym kapłanem. Król miał rozległy aparat urzędniczy, a w pomniejszych rytuałach religijnych uprawnienia do sprawowania kultu mieli także arystokraci. Pierwszeństwo do objęcia tronu po śmierci króla miał jego młodszy brat. Różnica kulturowa pomiędzy miastem a wsią była duża. Kultura materialna miast znajdowała się już na wysokim poziomie: kwitło rzemiosło, prowadzono handel (środkiem płatniczym była muszelka kauri), wznoszono pałace i rezydencje. Na wsi stosowano prymitywne sposoby uprawy roli, niewiele różniące się od sposobu obrabiania ziemi w kulturze Longshan. Narzędzia z brązu nie były jeszcze upowszechnione, irygacja znajdowała się w początkowym etapie rozwoju. Na potrzeby rolnictwa stworzono kalendarz, co przyczyniło się do powstania systemu obliczania czasu według cykli – ganzhi. W okresie Shang pojawiło się pismo, znane głównie z odnalezionych podczas wykopalisk kości wróżebnych. Religia w okresie Shang znajdowała się w początkowym stadium rozwoju. Miała jeszcze wiele elementów animizmu, którego przejawem był m.in. kult przodków. Czczono także siły natury. Panteon bóstw dopiero zaczynał się wykształcać. Być może najwyższym bóstwem w tym okresie był czczony przez monarchę Shangdi. Najpopularniejszym bóstwem był zaś Hebo – bóg Rzeki Żółtej, któremu raz do roku składano w ofierze młodą dziewczynę.

#1 Historia legendarna

Początków dziejów Chin tradycyjna historiografia chińska upatrywała w działalności Pięciu Czcigodnych: Fuxi stworzył podwaliny pod rodzinę i udomowił zwierzęta, Shennong wynalazł uprawę ziemi, Huang Di był wynalazcą łuku i strzał, wozów, ceramiki oraz zjednoczył plemiona i oddał im w posiadanie ziemie nad Huang He. Żona Huang Di wynalazła jedwab. Yao opracował kalendarz i ustanowił obrzędy religijne,

Shun podjął starania opanowania powodzi, wspierał go urzędnik Yu.

Shun ustanowił swym następcą oddanego urzędnika Yu, który podzielił kraj na prowincje. Mimo że Yu wyznaczył następcę, jego wola została zignorowana, a władzę po jego śmierci objął syn. W ten sposób została zapoczątkowana dynastia Xia, z której pochodziło czternastu kolejnych władców. Ostatnim jej królem był Jie, obalony przez własnego urzędnika, który założył dynastie Shang. Z drugiej starożytnej dynastii chińskiej pochodziło trzydziestu władców. Ostatni jej przedstawiciel został obalony przez najeźdźców, którzy założyli trzecią dynastię starożytnych Chin – Zhou.

Ten sposób dziejopisarstwa jako snucie opowieści o rodzinie wykształcił się w połowie pierwszego tysiąclecia p.n.e. Więcej danych o prehistorii Chin dostarcza jednak archeologia, geologia i paleoantropologie, które, choć nie pomijają tradycyjnej historiografii chińskiej, rozpatrują dzieje regionu przez pryzmat oddziaływania istniejących na tym obszarze kultur, współtworzących cywilizację chińską.